سايتمعتبر علمي لايوساينس در گزارشي به 10 حقيقت درباره مغز انسان که شايدبسياري از آن ها را ندانيد پرداخته و تفاوت هاي مغز انسان هاي گذشته ومدرن، زنان و مردان را مورد بررسي قرار داده است.به گزارش مهر، امروزهتحقيقات و پيشرفت هاي تکنولوژيکي امکان مشاهده نزديک مغز انسان را به وجودآورده و يافته هايي که به واسطه اين فناوري ها به دست آمده است، محققان راشگفت زده کرده است.
ميانگين وزن مغز يک فرد بالغ 1.3 تا1.4 کيلوگرم است. برخي از جراحان مغز و اعصاب بافت مغز زنده را مانندخميردندان و مواد نيمه جامد ديگر توصيف مي کنند. حدود 80 درصد از محتوايجمجمه انسان را مغز فرا گرفته است و مابقي آن از ميزان يکساني خون و مايعنخاعي انباشته شده است به بياني ديگر حجم مواد انباشته شده در جمجمه انسانبا گنجايش يک بطري 2 ليتري آب معدني برابري مي کند.
انسان هاي ماقبل تاريخ از مغزهايبسيار بزرگ تري برخوردار بوده اند و مطالعات نشان مي دهد مغز انسان از 5هزار سال پيش تا کنون حدود 150 سانتي متر مکعب کوچک تر شده است که اينميزان با 10 درصد از کل حجم مغز برابري مي کند. تا کنون دليل اين کاهش حجممغز مشخص نشده است اما برخي بر اين باورند اين کاهش حجم با افزايش کارآييمغز همراه شده است. برخي ديگر بر اين باورند که به دليل بي نيازي به فکهاي مقاوم براي جويدن مواد غذايي سخت، جمجمه انسان رو به کوچک تر شدنگذاشته است.
اين عضو حياتي که تنها 2 درصد وزن بدنرا تشکيل مي دهد، حدود 20 درصد از اکسيژن و 25 درصد از گلوکز خون را مصرفمي کند. اين ميزان مصرف انرژي مباحثه هايي را در ميان دانشمندان به راهانداخته تا دريابند چه ماده غذايي به تکامل يافتن مغز در انسان منجر شدهاست. در ابتدا گوشت به عنوان عامل آغاز اين تکامل انتخاب شد اما به دليلغير قابل اتکا بودن اين منبع غذايي دانشمندان گياهان غني از انرژي را بهعنوان ماده غذايي انتخاب کردند که باعث تکامل يافتن مغز انسان و بزرگ شدنآن شده است. از ديگر نظريه هايي که براي توضيح بزرگ شدن مغز ارائه شدهاست، مي توان به تغييرات آب و هوايي، نياز محيطي و رقابت هاي اجتماعياشاره کرد.
سطح مغز انسان از شيارهاي عميق در همپيچيده شده و از فرورفتگي ها (Sulci) و برآمدگي ها (Gyri) تشکيل شده است.اين سطح غشاي مغزي خوانده مي شود که منزلگاه 100 بيليون نورون يا سلولعصبي است. اين ساختار پيچيده به مغز امکان مي دهد تا در فضايي کوچک بيشترفشرده شود و در نتيجه قدرت پردازش آن افزايش پيدا کند.
ديدگاه قديمي که انسان تنها از 10درصد مغزش استفاده مي کند، ديدگاه نادرستي است اما اکنون آشکار شده استزمينه به وجود آمدن اين ديدگاه در واقع اين است که نورون ها تنها 10 درصدمغز انسان را تشکيل مي دهد. بقيه سلول هاي مغزي که بيش از نيمي از وزن مغزرا به خود اختصاص داده است، سلول هاي Glia نام دارد که به زبان يوناني بهمعني چسب است. از اين رو در گذشته عصب شناسان معتقد بودند اين سلول هابراي در کنار هم نگاه داشتن نورون ها در مغز قرار دارند اما مطالعات جديدنشان داده که نقش اين سلول ها محافظت و ايجاد ايمني براي رشد و عملکردسيناپس هاست.
ساختاري از سلول ها در سيستم خوني مغزکه ديواره خوني-مغزي نام دارد مانند نگهبانان در باشگاه هاي خصوصي تنها بهچند مولکول اجازه ورود به بخش اصلي سيستم عصبي يعني مغز را مي دهد. مويرگهايي که تغذيه مغز را به عهده دارند در کنار سلول هايي که به يکديگرچسبيده اند از ورود مولکول هاي بزرگ جلوگيري مي کنند؛ تنها پروتئين هايويژه اي اجازه دارند موادغذايي و مواد ديگر مورد نياز مغز را به داخلببرند. اين ديواره در عين محافظت از مغز گاه مي تواند از ورود داروهايحياتي به مغز نيز جلوگيري کند. تنها راهي که تا کنون توانسته است ورودداروها از ميان اين مانع مغزي را امکان پذير سازد، فناوري نانو بوده است.طي مطالعاتي که در سال 2009 در رابطه با درمان سرطان انجام گرفته بود،دانشمندان توانستند نانوذرات ويژه اي را از ميان اين ديواره عبور و بهديواره تومورهاي سرطاني اتصال دهند.
پايه هاي مغز در اولين روزهاي شکلگيري جنين بنا گذاشته مي شود. 3 هفته پس از شکل گرفتن جنين لايه اي ازسلول هاي بنيادي که صفحه عصبي نام دارد شکل مي گيرد و به لوله اي عصبيتبديل مي شود. اين نسج در واقع سيستم مرکزي عصبي را به وجود مي آورد. لولهعصبي از ابتدايي ترين مراحل رشد جنين شکل مي گيرد و از ديگر بخش ها متمايزمي شود و شکل گيري نورون ها و ديگر سلول ها نيز از سه ماهه دوم آغاز خواهدشد. چين خوردگي هاي مغز بسيار دير آغاز مي شود و در 24 هفتگي تعداد بسيارکمي از اين چين خوردگي ها روي سطح مغز مشاهده مي شود.
نقطه اوج رشد ماده خاکستري مغز بهدوران بلوغ انسان تعلق دارد و در دوران نوجواني و با گسترش بخش هاي قداميمغز که با قضاوت و تصميم گيري در ارتباط است، تکامل بيشتري پيدا مي کند.مطالعات نشان داده است بخش هايي که با عملکرد چندگانه انسان در ارتباط استتا 16 يا 17 سالگي به طور کامل تکميل نمي شود و بسياري از ديگر تواناييهاي مغز تا 20 سالگي به تکامل مي رسد.
زماني دانشمندان بر اين باور بودند کهبا پشت سر گذاشتن جواني، توانايي شکل گيري اتصالات نوروني جديد نيز درانسان متوقف مي شود. ديدگاهي که مردود اعلام شد و دانشمندان دريافتند مغزدر شرايط مختلف توانايي تشکيل دادن نورون هاي جديد را دارد و مغز مي توانددر دوران بزرگسالي نيز اتصالات جديد نوروني بسازد.
فرهنگ هاي عام مي گويند مغز زن و مردبا يکديگر تفاوت دارد. درست است که هورمون هاي زنان و مردان روي گسترش مغزتاثيرات متفاوتي دارد و تا کنون تفاوت هايي در زمينه شيوه هاي احساس درد،تصميم گيري هاي اجتماعي و کنار آمدن با فشارهاي روحي ميان زنان و مردانکشف شده است اما در واقع بيشترين بخش مغز و قدرت مغزي زنان و مردان بايکديگر يکسان است. همچنين اين مطالعات شايعات موجود درباره توانايي هايمختلف جنسيت هاي متفاوت را رد کرده است. مطالعه اي که در ژانويه سال جاريروي نيم ميليون دختر و پسر از 69 کشور جهان انجام گرفت نشان داد؛ هيچاختلافي در توانايي محاسبه و رياضيات ميان اين 2 جنسيت وجود ندارد.
برچسب:
نویسنده: علیزاده