مقدمه :
مطلب قابل بیان در خصوص رشته پزشکی، طولدوره این رشته است. پشتکار درونی و حقیقی عامل موفقیت و حفظ نشاط در سپریکردن این رشته با ارزش هست، تأمل و دقت در انتخاب این رشته جایگاه ویژه ایدارد که با انتخاب آگاهانه می توان به وظایف سنگین این انتخاب به خوبی عملکرد و در پایان سرافراز و پیروز به درجه دکتری رسید.
پزشک عمومی با خصوصیات زیر است:
۱) در راه آشنایی بیشتر با مکتب و تزکیه و تعالیروح کوشا باشد. کمک به تامین بهداشت و درمان دردهای مردم را وسیلهای برایرضای خدا و تقرب به او بداند.
۲) با فرهنگ ایران آشنا باشد و خود را ملزم به رعایت قوانین و مقررات حاکم به جامعه بداند.
۳) از شناخت مسائل عمده بهداشت و درمان و نظام ارائه خدمات بهداشتی ودرمانی کشور به قدر کافی برخوردار و از مسئولیتها و وظایف خود در ایننظام آگاه باشد.
۴) قابلیت علمی و عملی کافی در تشخیص بیماریها و ارجاع بیماران به سطوحبالاتر بهداشتی و درمانی کشور و شرکت در برنامههای پیشگیری و بهداشتعمومی را دار باشد.
۵) قادر به استفاده از آخرین منابع علمی و بهرهگیری از اطلاعات جدید کار خود باشد.
- نظام آموزش پزشکی عمومی شامل ۵ دوره است:
۱- علوم پایه
۲- فیزیوپاتولوژی
۳- کارآموزی بالینی
۴- کارورزی بالینی
۵- کارورزی
دوره آموزش دکترای حرفهای پزشکی شامل مراحل زیر است:
الف ) علوم پایه: این دوره ضمن آشنانمودن دانشجویان با مباحث پایه، آمادگی لازم را برای یادگیری علوم بالینی در آنان بوجود می آورد.
طول این دوره ۲ سال است که در پایان این دوره دانشجو در آزمونی شاملکلیه دروس این دوره شرکت میکند و در صورت موفقیت به دوره بعدی راهمییابد. هر دانشجو حداکثر دوبار میتواند در این آزمون شرکت کند.
ب) فیزیوپاتولوژی : آگاهی از مبانیفیزیولوژیک، شناخت مکانیزم بیماریها و عوامل موثر در آنها نشانه هایبیماریها و تشخیص و درمان آنها مطالبی است که شما می توانید آنها را فرابگیرید.
طول این دوره ۶ ماه است و طی آن دانشجو ضمن آگاهی از مبانی فیزیولوژیک، با مکانیزم بیماریها و عوامل موثر در آنها به طریق تحلیل گرانه آشنامیشود و نشانههای بیماریها و تشخیص و درمان آنها را یاد میگیرد.
ج ) کارآموزی بالینی : شناخت آثار و علائمبیماریها از دیدگاه بالینی و آزمایشگاهی و بدست آوردن توانائی های لازم دربه کار بردن اندیشه، استدلال و نتیجه گیری سریع در طراحی عملیات پیشگیری ودرمان است.
طول این دوره ۲۰ ماه است و هدف شناخت آثار و علائم بیماریها از دیدگاهبالینی و آزمایشگاهی به دست آوردن تواناییهای لازم در به کاربردن اندیشه، استدلال و نتیجهگیری سریع، به منظور برخورد منطقی و صحیح با بیمار وطراحی عملیات پیشگیری درمانی است.
د) کارورزی بالینی: پرورش مهارت ها، تقویتقدرت تصمیم گیری در مقابل با مسائل بهداشتی و درمانی و قبول مسئولیت درمقابل اقدام لازم هدف های این دوره مهم است.
طول دوره ۱۸ ماه است و هدف پرورش مهارتها، تقویت قدرت تصمیمگیری ، افزایشاتکاء به نفس و تکمیل پرورش اندیشه از طریق رویارویی مستقیم کارورز بامسائل بهداشتی ، درمانی و تقبل مسوولیت مستقیم امور بهداشتی، درمانی بهعهده همه است.
هـ ) کارورزی: دانشجویان قبل از شروع مرحلهکارورزی ، در کنکور کارورزی که شامل کلیاتی از دروس پایه و اصلی و عمومیفیزیولوژی علوم بالینی است و به طور سراسری برگزار میشود شرکت میکنندچون گذراندن موفقیتآمیز این آزمون برای راهیابی به دوره کارورزی ضروریاست. فارغالتحصیلان ملزم به خدمت در مناطق محروم کشور هستند.
تواناییهای فارغالتحصیلان
فارغالتحصیلان این رشته میتوانند بعد از پایان تحصیلات، مسوولیتهایمتفاوتی را عهدهدار شوند، از آن جمله میتوان به موارد زیر اشاره نمود:
۱) تشخیص – درمان و پیگیری بیماران در مطبهای شخصی، درمانگاهها و بیمارستانها.
۲) مدیریت و سرپرستی مراکز ارائه خدمات بهداشتی و درمانی.
۳) مشارکت در امر تحصیلی و پژوهشی در ارتباط با بیماریهای مختلف.
دوره پزشکی شامل ۴ مرحله :
علوم پایه ، فیزیوپاتولوژی (نشانهشناسی) ، کارآموزی و کارورزیمیباشد. مرحله علوم پایه درواقع عامل ارتباطیای بین درسهای دبیرستان وپایه با درسهای تخصصی پزشکی است، بدین ترتیب که شامل آن قسمت از درسهایپایه است که به بدن انسان مربوط میشود؛ برای مثال، بیوشیمی قسمتی از علمشیمی است که در مورد شیمی بدن موجود زنده (در اینجا انسان) صحبت میکندو همینطور سایر درسهای این مرحله که در بخش درسها شرح داده میشوند.مرحله شناخت نشانه و علایم بیماری و چگونگی پیدایش علایم بیماری، درارتباط با عامل بیماریزا و چگونگی پیدا کردن آن در معاینهها و آموزشنظری دستگاههای تشخیص ، بدون توجه به درمان است. در این دوره ، دانشجومفهوم بیماری و علایم آن و نحوه تشخیص آن را به صورت نظری مطالعه نموده،چگونگی آن را با توجه به درسهای علوم پایه فرا میگیرد.
مرحله بعدی شامل دوره کارآموزی (استاژری) است که دانشجو در این مرحله ، بهبیمارستان و بالین بیماران میرود و در کنار درسهای نظری، روشهای تشخیص ودرمانی را در بالین بیمار میآموزد. در این قسمت، استادان در مورد هربیمار، توضیحات لازم را به دانشجویان ارائه میدهند و دانشجو نیز زیرنظراستاد، فرآیندهای معاینه بالینی و فنون تشخیص را به کار میبرد و شیوهدرمان و تجویز دارو را نیز در هر مورد میآموزد. در این مرحله درسهای نظرینیز ارائه میشود که مکمل کار بالینی در بخش خواهد بود.
مرحله بعد دوره کارورزی (انترنی) است ، دانشجو پس از فراگیری راههای تشخیصو درمان به صورت مستقل و با نظارت کلی روزانه استادان ، اقدام بهبیماریابی، تشخیص و درمان نموده، مواد آموخته شده در مرحله کارآموزی(استاژری) را در عمل به کار میبرد و تجربه میاندوزد.
در کل دوره پزشکی عمومی دو امتحان اصلی (حیاتی) وجود دارد که شامل امتحانجامع علوم پایه و دیگری امتحان جامع پرانترنی میباشد. قبولی در این دوامتحان، لازمه ورود به مرحله بعدی است.
آینده شغلی ، بازار کار ، درآمد:
رشته پزشکی با همه سختی هایی که یک دانشجو در راه آن متحمل می شودمتأسفانه در بازار کار خود دچار مشکلات فراوانی شده که بعضی مطالب نگرانکننده آن در حد حرفهای معمولی مردم کوچه بازار درآمده ولی واقعیت هر رشته– جدای از مدیریت توانمندی که جهت جذب فارغ التحصیلان دانشگاه ها لازماست- این است که دانشجوی باانگیزه و دارای پشتکار، کار شایسته خود را مییابد.
بازار کار رشته پزشکی از منزل شخصی پزشکان شروع و تا بیمارستانها، کلینیکها، درمانگاه ها، اورژانس ها و کلیه مراکز درمانی در بخش های دولتی وخصوصی، ورزشگاه ها و غیره گسترش می یابد و در صورت بضاعت و توانائی مالیامکان تأسیس مطب را نیز می توان یکی از بخش هایی دانست که پزشک اشتغال خودرا فراهم می کند.
عمدهترین موقعیتهای شغلی که بیشتر پزشکان میتوانند جذب آنها شوند، عبارتنداز:
الف ) مطبهای شخصی که بر حسب تمایل پزشک و نیاز منطقه در شهرها و روستاهادایر میگردد و پزشکان ویزیت مراجعان را در مطبها انجام میدهند.
ب ) بیمارستانها و درمانگاههای خصوصی و دولتی که در آنها پزشکان به تشخیص و درمان بیماریهای مراجعان خود میپردازند.
ج ) مراکز بهداشتی درمانی شهری یا روستایی که اغلب مدیریت و سرپرستی اینمراکز به عهده پزشکان عمومی میباشد و همچنین این مراکز از پزشکان عمومیبرای تشخیص، درمان و پیگیری بیماریها نیز استفاده مینمایند.
تواناییهای مورد نیاز و قابل توصیه :
سلامت تن و روان برابر ضوابط مربوط به تشخیص کمیسیون پزشکی متعهد وزارتبهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای داوطلبان رشته پزشکی امری ضروری است.
علاوه بر آن داوطلبان ورود به رشته پزشکی باید از دانش و علاقه بالایی درزمینه درسهای زیستشناسی و علوم پایه نیز برخوردار بوده، دقت کافی و حوصلهزیاد در زمینه فراگیری جزئیایت مربوط به بیماریهای مختلف را داشته باشند.
وضعیت ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر :
ادامه تحصیل دانشجویان رشته پزشکی بعد از اتمام دوره پزشکی عمومی در دو مرحله امکانپذیر است:
الف ) ادامه تحصیل در رشتههای تخصصی بالینی که داوطلب بعد از قبولی درامتحان پذیرش دستیاری سراسری کشور میتواند در رشتههای تخصصی که در حالحاضر در داخل کشور ارائه میشوند ادامه تحصیل دهد.
رشتههای تخصصی بالینی در حال حاضر شامل ۲۳ رشته میباشد که عبارتند از :جراحی عمومی ، جراحی مغز و اعصاب، جراحی استخوان و مفاصل (ارتوپدی) ،جراحی کلیه و مجاری ادراری تناسلی (ارولوژی) ، بیماریهای اعصاب، بیماریهایداخلی ، بیماریهای عفونی و گرمسیری ، بیماریهای قلب و عروق ، بیماریهایکودکان، بیهوش ، پزشکی اجتماعی، پزشکی هستهای ، آسیبشناسی (پاتولوژی) ،پوست ، پزشکی فیزیکی و توانبخشی، چشمپزشکی ، پرتودرمانی (رادیوتراپی) ،پرتوشناسی تشخیصی (رادیولوژی) ، زنان و زایمان ، روانپزشکی، گوش و حلق وبینی ، پزشکی قانونی و طب کار میباشد.
ب) ادامه تحصیل در رشتههای علوم پایه ، فارغالتحصیلان رشته پزشکیمیتوانند در تخصصهای علوم پایه پزشکی نظیر فیزیولوژی ، ایمونولوژی،ژنتیک، ویروسشناسی پزشکی، میکروبشناسی پزشکی ، انگلشناسی پزشکی،بیوشیمی ، آمار حیاتی و تغذیه نیز شرکت نمایند.
دوره علوم پایه
مرحله علوم پایه، اولین مرحله آموزش پزشکی بوده، مدت این مرحله دو سالاست. در این مرحله ، دانشجویان بخش اول درسهای عمومی و درسهای پایه و اصلیرا میگذرانند. هدف از این مرحله، آموزش ساختمان بدن انسان و اعمالفیزیولوژیک و نقش آن در سلامت انسان و همچنین شناخت عوامل بیولوژیکبیماریزا و شیوههای دفاعی بدن در برابر آنها و اصول آسیبهای بدن انسان وآشنا ساختن دانشجو با اصول مسائل بهداشتی است. دانشجویان باید در هرنیمسال تحصیلی ۲۰ واحد درسی ارائه شده از طرف دانشکده را به طور اجباریبگذرانند. حداکثر زمان مجاز برای گذراندن این مرحله ۳ سال است .
در ذیل به شرح برخی از این درسها میپردازیم :
بیوشیمی: مربوط به بدن موجودات زنده و انسان است. در این درس، با شیمی آلی مولکولها و اتمها و واکنشهای آنها در بدن آشنا میشویم.
آناتومی: در آناتومی، دانشجو با کلیه ساختهای بدن شامل انواع ماهیچهها ،استخوانها، اعصاب و احشا و با محل آنها و اعضای مجاور آنها به طور دقیق ودر حالت طبیعی بدن، آشنا میشود، به طوری که بتواند اجزای هر ناحیه را بهصورت سه بعدی شناسایی کند.
فیزیولوژی : در این درس چگونگی عملکرد اندامها و بافتها مورد مطالعه قرارمیگیرد؛ به این ترتیب که دانشجو بعد از آشنایی با آناتومی و بافتشناسیاندامها با شیوه عمل آنها در شرایط مختلف و در وضعیتهای ویژه آشنا میشود.
ایمونولوژی: این درس به بررسی سازمان دفاعی بدن ، سلولهای دفاعی و واکنشهای موثر در این شبکه میپردازد.
انگلشناسی: این درس به انگلهای موثر در ایجاد بیماریهای انسانی اعم ازحشرات ، کرمها ، قارچهار و غیره میپردازد. در این درس، این انگلها بهطور دقیق شناسایی شده، در درس عملی نیز مورد بررسی قرار خواهد گرفت و بهاین وسیله چشم دانشجو با انواع انگلها آشنا میگردد.
پاتولوژی عمومی : در این درس انواع آسیبهای بافتی و تغییرهای بافتهای بدندر هنگام بروز یک ناهنجاری ، تحریک و یا آزار مورد بررسی قرار میگیرد.
دوره فیزیوپاتولوژی (نشانه شناسی)
مدت مرحله دوم شش ماه است. در این مرحله دانشجو پس از این که با آموختندرسهای فیزیولوژی به چگونگی عملکرد طبیعی سازمان بدن پی برد و در درسپاتولوژی وضعیت واکنشهای بدن در بیماری و تغییرهای بافتها را در هنگامورود عوامل مضر به خوبی فراگرفت، به مرحلهای میرسد که اکنون باید بتواندبا تلفیق این دو ، واکنشهای بدن را در هنگام یک بیماری از زمان شروع تاانتهای آن دنبال کرده، سلسله توالی نشانههای آشکار و ماهیت یکایک آنها راشناسایی کند.
در این قسمت دانشجو در مقطعهایی که با عنوان کورس (دوره)از آن یادمیشود، یک سرفصل از بیماریهای داخلی مثل بیماریهای خون را به طور مشروحمطالعه میکند و در هر قسمت، عوامل شروع کننده، شیوه عمل، واکنش بدن ، سیربیماری و نشانههای اختصاصی مربوط را بررسی مینماید. این مطالعه صرفاشامل نشانهشناسی بیماریهاست و شامل مباحث درمان و تشخیص در بالین بیمار ومعاینههای فیزیکی نمیشود. در این دوره دانشجو، فارماکولوژی را به صورتمروری کلی بر دستههای دارویی و چگونگی اثر داروها، میگذراند. این آشناییبا فارماکولوژی به صورت کلی بوده، دستههای اختصاصی داروها و راههای تجویزآنها رد هر بیماری ، در فارماکولوژی اختصاصی به طور مشروح مورد مطالعهقرار خواهد گرفت.
دوره کارآموزی (استاژری)
دوره سوم که از آن به عنوان دوره کارآموزی یاد میشود، شامل دو مجموعهدرسهای نظری و کار عملی است. اساس تدریس درسهای نظری مانند سایر درسهایعلوم پایه و فیزیوپاتولوژی است ولی در برنامه عملی، دانشجو در بالین بیماربا مجموعهای از دانستههای نظری خود با نشانههای بیمای به صورت مستقیممواجه میشود و با صحبت با بیمار و به دست آوردن تاریخچه بیماری، نوع آنرا تشخیص داده، اقدامهای درمانی لازم را فراخواهد گرفت. برنامه کار دردوره کارآموزی به طور خلاصه شامل کنفرانسهای صبحگاهی در مورد بیمارانبستری در بخش، صحبت در بالین توسط استاد مربوط و یادگیری معاینهها وگرفتن شرح حال، انجام کارهای تشخیصی و تا حدودی نسخهنویسی است. عمومادرسهای نظری بعد از ظهرها تدریس میشود و صبحها به کار در بیمارستان وبرنامههای آن اختصاص دارد. زمان گذراندن کارآموزی بالینی به طور مطلوب ۲۰ماه و حداکثر ۲۷ ماه است که طی آن ، دورههای داخلی ، جراحی ، کودکان ،زنان و زایمان ، چشم ، گوش و حلق و بینی ، روانپزشکی ، رادیولوژی و پوستو واحدهای باقی مانده درسهای عمومی گذرانده میشود. محل گذراندنکارآموزیها بیمارستانهای آموزشی است.
دوره کارورزی (انترنی)
دوره انترنی یا کارورزی در واقع نقطه عطف آموزش بالینی دانشجویان رشتهپزشکی است. کارورز پس از آموختن علوم پزشکی و گذراندن یک دوره کارآموزیبالینی در تمام بخشهای بیمارستانی، اینک بدان حد از اطلاعات پزشکی و قضاوتبالینی رسیده است که به طور مستقل در مواجهه با بیماران قرار بگیرد و بابه کار بستن عملی تمام آموختهها ، به طور مستقیم با بیماران در تماس باشدو با انجام معاینههای بالینی و دستور آزمایشهای پاراکلینیک، به تشخ یصرسیده، به درمان بیمار بپردازد. این فعالیتها همگی زیر نظر استادان ودستیاران مربوط صورت میگیرد.
تواناییهای فارغالتحصیلان دوره دکترای تخصصی پزشکی و فرصتهای شغلی آنان
این فارغالتحصیلان میتوانند در بیمارستانهای آموزشی یا غیرآموزشی کشوراستخدام و کار درمان بیماران و آموزش دانشجویان رشته پزشکی و پیراپزشکیمشغول شوند. همچنین میتوانند به کار درمان بیماران در درمانگاههای تخصصییا مطبهای خصوصی مبادرت ورزند.
ریاست بیمارستانهای دولتی یا خصوصی معمولا به عهده پزشکان متخصص است.همچنین ریاست و معاونت دانشکده و دانشگاهها علوم پزشکی کشور نیز به عهدهپزشکان متخصص میباشد.
برچسب:
نویسنده: علیزاده