چگونه دقت خود را افزایش دهیم؟

چگونه دقت خود را افزایش دهیم؟

بیدقتی یکی از رایجترینمسائل دانشآموزان و داوطلبان کنکور است. بارها اتفاق افتاده است کهدانشآموزان به دلیل بیدقتی (علیرغم داشتن اطلاعات بالا) درامتحانات نمره از دست دادهاند. قطعاً برای شما هم اتفاق افتاده استکه بعد از امتحان، افسوس سؤالات را بخورید که علیرغم آنکه پاسخآنها را میدانستید، به دلیل (بیدقتی) نتوانستید بهآنها پاسخ دهید. البته بیدقتی انواع متفاوتی دارد؛ ندیدنقسمتهایی از صورت سؤال، اشتباهات محاسباتی و... برخی از انواعبیدقتی است.

یادمان باشد که برای موفقیت درتحصیل، داشتن اطلاعات علمی کافی نیست. استفاده از مهارتهایی کهبتواند میزان بهرهوری ما از این اطلاعات را افزایش دهد نیز امریبسیار مهم است. اما از آنجاییکه تعریف دقت در شناختراههای افزایش آن بسیار مؤثر است، ابتدا میخواهیم دقت راتعریف کنیم.

دقت به معنی توجه غیر ارادی از طریق حواس 5گانه است.

برای اینکه بتوانید معنی و مفهوم دقت را بهتر لمس کنید، به اطرافخود نگاه کنید. سعی کنید تمام اجسام و وسایلی که را که (مثلاً به رنگ آبی)هستند به خاطر بسپارید.

اکنون چشمان خود را ببندید و سعی کنید اجسام و وسائل را که به رنگ دیگری(مثلاً سفید) هستند، یادآوری کنید! این کار قطعاً دشوار خواهد بود.توانایی حفظ توجه (ارادی) به موضوعی بدون اینکه موضوعات دیگر توجهما را از بین ببرد، به معنی تمرکز است. اما دقت بهمعنی توجهغیرارادی است.

در مثالی که زده شد، رنگی که آگاهانه به خاطر سپرده میشود (رنگآبی)، نمادی از مطالب مهم و یا قسمتهایی از سؤال است که مامیدانیم باید به آن توجه کنیم و رنگ دیگر (رنگ سفید در این تمرین)نماد مطالب و قسمتهایی است که ما فکر میکنیم مهم نیستند و بههمین دلیل به آن بیتوجهی میکنیم.

اگر در هنگام حل سؤال (یا مطالعه) اهمیت مطلبی را بدانیم، قطعاً به آنتوجه خواهیم کرد و بیدقتی زمانی رخ میدهد که ما از کنار مطلبیمیگذریم (به صورت ناآگاهانه) پس برای تقویت دقت باید (توجهغیرارادی) خود را تقویت نماییم.

طبق تحقیقات صورتگرفته، 75درصد از اطلاعات از طریق حس بینایی(قوهی باصره) وارد حافظهی ما میشود. این موضوع نشان ازمیزان اهمیت حس بینایی دارد. جدول درصد ورود اطلاعات از طریق حواس 5گانهبه حافظهی انسان در زیر آمده است. البته این موضوع به منزلهیبیاهمیت بودن حواس دیگر نیست. ولی میتواند کمک قابل توجهی درروشهای افزایش دقت داشته باشد.

حس درصد ورود اطلاعات

بینایی %75
شنوایی %13
لوپایی %6
چشایی- لامسه هر کدام %3

2نکتهی مهم:

1-دقت، ذاتی نیست: دقت، یک مهارت است نه یک دانش و هر مهارتی با تمرین، قابلپرورش است. بنابراین یقین داشته باشید که خواهید توانست دقت خود را باانجام تمرینات زیر افزایش دهید.

2- دقت، اولین مرحله از مراحل انتقال اطلاعات به حافظهی بلندمدت است:
(در مقالهی حافظه) مراحل انتقال مطلب به حافظهی بلند مدت به ترتیب زیر گفته شد:

همانطورکه در شکل نیز میبینید، اولین شرط انتقال اطلاعات (توجه یا دقت)است. شاهد این مدعی، مطالب بسیار زیادی است که ما در طول روزمیبینیم، میشنویم و... ولی فقط آنهایی واردحافظهی بلند مدت میشود که ما به آنها دقت میکنیم،پس (دقت) موضوع بسیار مهمی است چراکه اگر به موضوعی دقت نکنیم، اصلاً واردمراحل انتقال مطلب به حافظهی بلندمدت نخواهد شد.

انواع بیدقتی:
دانشآموزان و داوطلبان کنکوری، بیشتر در سه زمان (مطالعه- کلاس-آزمون) بیدقتی میکنند. در زیر به دلایل بیدقتی در اینسه مورد و نیز راهبردهای ذهنی برای افزایش دقت میپردازیم ولی قبل ازآن میخواهیم ببینیم که چرا بیدقتی میکنیم.روانشناسان و متخصصان مطالعه و یادگیری بر این باورند کهبیدقتی در هنگام (مطالعه و آزمون) به 3دلیل رخ میدهد:

1- داشتن عجله:حتماً برای شما رخ داده است که میخواستید در مدتزمان کوتاهیکاری را انجام دهید (مثلاً لحظهی آخر که از منزل خارج میشویمخیلی هم عجله داریم. یادمان میافتد که باید به کسی تلفن کنیم) دراین مواقع ما معمولاً بیدقتی میکنیم و به برخی از موارد مهمتوجه نمیکنیم این مورد در آزمون نیز رخمیدهد. عموماًداوطلبانی که در حل سؤالات یا خواندن سؤال عجله میکنند، از ضریب دقتبسیار پایینی برخوردارند.

2- سرگردانی چشم بین خطوط و برگشتهای غیر ارادی چشم به عقب:
حتماً در هنگام مطالعه (و یا آزمون) برای شما اتفاق افتاده است که خطوط راگم کردهاید و حتی گاهی چشمهای شما چند کلمه عقبتر رانگاه کرده است.

3- کاهش غیر ارادی توجه:
تحقیقات نشان میدهد بیشترین بیدقتی در جلسهی آزمون،مربوط به سؤالات ساده است. این موضوع اشاره به کاهش ناآگاهانهی توجهدارد.

در جلسهی آزمون، زمانی که ما با یک تست (سؤال) ساده مواجهمیشویم، احساس خوشایند موفقیت و رضایت درونی سبب میشود تاتصورکنیم پاسخ دادن به این سؤال، بسیار ساده است. این فرآیندپیچیدهی ذهنی حتی گاهی سبب میشود تا ما سؤال بعدی را بخوانیم.در اصل ضمیر ناخودآگاه ما با خود میگوید: «این سؤال که سادهاست، سؤال بعدی را هم میتوانم جواب دهم) بنابراین میزان توجه ماکاهش مییابد.

اکنون میخواهیم روشهای ذهنی افزایش دقت و کاهش بیدقتی را مورد بررسی قرار دهیم:

راهبردهای ذهنی افزایش دقت

1- افزایش هوشیاری در هنگام مواجهه با سؤالات ساده:
همانطور که گفته شد، عمدهترین دلیل بیدقتی، کاهشغیرارادی توجه در هنگام حل سؤالات ساده است. مؤثرترین راه حل مقابله بااین مورد، افزایش هوشیاری در هنگام مواجه با سؤالات ساده است. بسیار سادهاست. کافی است هر وقت که سؤال ساده دیدید... حالات جسمانیتان تغییرکند گویی موضوع بسیار مهم و خطرناکی را دیدهاید چراکه در این لحظات،احتمال بیدقتی بسیار زیاد وجود دارد و شما در خطر آن قرار دارید.

2- خواندن کامل همضربیات
یکی دیگر از دلایل بیدقتی در مطالعه و آزمون، توجه نکردن به جزئیاتهماهنگ نبودن سرعت چشم با ذهن است. برای رفع این مشکل باید از روشخطبر استفاده کنید. در این روش، مداد (یا انگشت اشارهی) خودرا زیر خطوطی که مطالعه میکنید، حرکت دهید و هماهنگ با آن، چشمانخود را حرکت دهید.

2نکتهی مهم

1- اگر چشمان شما با حرکت انگشت خطبر هماهنگ نیست، تمرین زیر را انجام دهید:
کتاب درسی خود را وارانه بگیرید و از اولین کلمهی بالای صفحه، سمتراست شروع کنید و انگشت خطبر خود را از زیر خطوط حرکت دهید و سعیکنید چشمان خود را با آن هماهنگ کنید. هدف از این تمرین، فقط هماهنگی چشمشما با انگشت خطبر است و نیازی به فهمیدن مطالب نیست.

2- در آزمونها و امتحانات، خواندن کامل صورت سؤال، موضوع بسیار مهمی است که ما معمولاً به آن توجهی نمیکنیم.
در اینجا ذکر 2نکته لازم است:
اولاًیادمان باشد که در هر امتحانی، فرصت برای خواندن سؤال برای ما در نظرگرفته شده است. معمولاً تصور ما بر این است که زمانی که 10 سؤال داریم و20 دقیقه وقت یعنی برای پاسخگویی به هر سؤال، 2دقیقه وقت داریم درحالیکه برای خواندن و پاسخدادن به هر سؤال، 2دقیقه وقت داریم.دوماً در امتحانات سعیکنید زیر کلمات مهم در صورت سؤال حتماً خطبکشید مثل (نیست، ندارد و...)

3- فعال بودن
نمودارشکل مقابل نشان میدهد که با افزایش سرعت مطالعه (حل کردن سؤال)، دقتبیشتر میشود تا زمانیکه به ناحیهی مطالعه فعالبرسیم.

پس از آن با افزایش سرعت، دقت کاهشیابد. علت بیدقتی در هنگام (حل سؤالات ساده، مطالعهی دروسعمومی، کلاسهایی که معلم آرام و بدون شور) صحبت میکند کاملاًبه فعالنبودن ما، مربوط میشود. برای افزایش دقت از طریق(فعالبودن) کافی است از تکنیک یادداشت برداری استفاده کنیم. یعنی درآزمون با یادداشتکردن محاسبات و در هنگام مطالعه با یادداشت کردنکلمات و نکات کلیدی که در مقالهی حافظه برایتان توضیح دادم.

4- تنظیم وقت
همانطور که گفته شد، (عجله) یکی دیگر از عوامل بیدقتی است.برای حذف این مورد در امتحانات با استفاده از تکنیکهای مدیریت زمان،وقت خود را تنظیم کنید و در هر درس فقط به اندازهی همان درس وقتبگذارید.

در هنگام مطالعه نیز در هدفگذاری هر زنگ مطالعه دقت کنید تا برمبنای سرعت واقعی خود پیشبینی نمایید چراکه اگر بیشتر معین کنیدقطعاً عجله خواهید کرد و اگر کمتر معین کنید قطعاً با فعالنبودنمطالعه، باز هم بیدقتی خواهید کرد.

توصیه میکنم حتماً هر شب 30 دقیقه به زدن تست زماندار اختصاص دهید،این کار تأثیر بسیار زیادی در کنترل بر زمان و درنتیجه کاهش بیدقتیخواهد شد. این کار را حتماً هر روز به مدت 30 دقیقه (10سؤال عمومی و10سؤال اختصاصی) انجام دهید.