آیا تاكنون به این موضوع فكر كردهاید كههنگام مطالعه از چه روشی استفاده میكنید؟ یك روش مطالعه صحیح واصولی میتواند بسیاری از مشكلات تحصیلی را از بین ببرد.بررسیهای به عمل آمده گویای آن است افرادی كه در زمینه تحصیل موفقبودهاند، روش صحیحی برای مطالعه داشتند. یادگیری (leaing)مسالهای است كه در سراسر طول زندگی انسان بهویژه در دوراندانشآموزی و دانشجویی اهمیت زیادی دارد. چرا كه دانشآموان ودانشجویان همیشه در معرض امتحان و آزمون قرار دارند و موفقیت در آن آرزویبزرگشان است.
شاید به افرادی برخورده باشیدكه میگویند: همه كتابها و جزوهها را میخوانم، اماموقع امتحان آنها را فراموش میكنم، یا من استعداد درس خواندن راندارم، چون با اینكه همه مطالب را میخوانم اما همیشه نمراتم پاییناست و یا... بسیاری از اینگونه مشكلات به نداشتن یك روش صحیح برای مطالعهبازمیگردد. عدهای فقط به حفظ كردن مطالب اكتفا میكنند،بهطوری كه یادگیری معنا و مفاهیم را از نظر دور میدارند. اینامر موجب فراموش شدن مطالب بعد از مدتی میشود، در واقع آنچه اهمیتدارد یادگیری معنا و مفهوم است، چیزی كه نمیتوانیم و نباید از آندور باشیم. برای آنكه مطلبی كاملا آموخته شده و با اندوختههای پیشینپیوند یابد، باید حتما معنا داشته باشد، در این صورت احتمال یادگیری بیشترو احتمال فراموشی كمتر خواهد شد. بنابراین قبل از اینكه خود را محكوم كنیمبه نداشتن استعداد درس خواندن، كمبود هوش، كمبود علاقه، عدم توانایی وسایر موارد، بهتر است نواقص خود را در مطالعه كردن بیابیم و به اصلاح آنهابپردازیم. در این صورت به لذت درس خواندن پی خواهیم برد. اولین قدم در اینراستا آن است با اندكی تفكر عادتهای نامطلوب خود را در مطالعه یافتهو سپس عادتهای مطلوب را جایگزین آن كنیم. شیوه صحیح مطالعه،
چهار مزیت عمده زیر را به دنبال دارد:
1 - زمان مطالعه را كاهش میدهد.
2 - میزان یادگیری را افزایش میدهد.
3 - مدت نگهداری مطالب در حافظه را طولانیتر میكند.
4 - بهخاطرسپاری اطلاعات را آسانتر میسازد.
برای داشتن مطالعهای فعال و پویا نوشتن نكات مهم در حین خواندنضروری است تا برای مرور مطالب، دوباره كتاب را نخوانده و در زمانی كوتاهاز روی یادداشتهای خود مطالب را مرور كرد. یادداشتبرداری،بخشی مهم و حساس از مطالعه است كه باید به آن توجهی خاص داشت. چون موفقیتشما را تا حدودی زیاد تضمین خواهد كرد و مدت زمان لازم برای یادگیری راكاهش خواهد داد. خواندن بدون یادداشتبرداری یك علت مهم فراموشی است.
6 روش مطالعه
1 -خواندن بدون نوشتن: روش نادرست مطالعه است. مطالعه فرآیندی فعال و پویااست و برای نیل به این هدف باید از تمام حواس خود برای درك صحیح مطالباستفاده كرد. باید با چشمان خود مطالب را خواند، باید در زمان مورد نیازمطالب را بلند بلند ادا كرد و نكات مهم را یادداشت كرد تا هم با مطالبمورد مطالعه درگیر شده و حضوری فعال و همهجانبه در یادگیری داشت وهم در هنگام مورد نیاز، خصوصا «قبل از امتحان، بتوان از روینوشتهها مرور كرد و خیلی سریع مطالب مهم را مجددا»بهخاطر سپرد.
2 -خط كشیدن زیر نكات مهم: این روش شاید نسبت به روش قبلی بهتر است ولی روشكاملی برای مطالعه نیست چرا كه در این روش بعضی از افراد بهجای آنكهتمركز و توجه روی یادگیری و درك مطالب داشته باشند ذهنشان معطوف به خطكشیدن زیر نكات مهم میگردد. حداقل روش صحیح خط كشیدن زیر نكات مهمبه این صورت است كه ابتدا مطالب را بخوانند و مفهوم را كاملا درك كنند وسپس زیر نكات مهم خط بكشند نه آنكه در كتاب بهدنبال نكات مهم بگردندتا زیر آن را خط بكشند.
3 -حاشیهنویسی: این روش نسبت به دو روش قبلی بهتر است ولی باز هم روشیكامل برای درك عمیق مطالب و خواندن كتب درسی نیست ولی میتواند براییادگیری مطالبی كه از اهمیتی چندان برخوردار نیستند مورد استفاده قرارگیرد.
4 -خلاصهنویسی: در این روش شما مطالب را میخوانید و آنچه را كهدرك كردهاید بهصورت خلاصه به روی دفتری یادداشت میكنیدكه این روش برای مطالعه مناسب است و از روشهای قبلی بهترمیباشد چرا كه در این روش ابتدا مطالب را درك كرده سپس آنها رایادداشت میكنید اما باز هم بهترین روش برای خواندن نیست.
5 -كلیدبرداری: كلیدبرداری روشی بسیار مناسب برای خواندن و نوشتننكات مهم است. در این روش شما بعد از درك مطالب، به صورت كلیدی نكات مهمرا یادداشت میكنید و در واقع كلمه كلیدی كوتاهترین،راحتترین، بهترین و پرمعنیترین كلمهای است كه بادیدن آن، مفهوم جمله تداعی شده و بهخاطر آورده میشود.
6 -خلاقیت و طرح شبكهای مغز: این روش بهترین شیوه برای یادگیری خصوصافراگیری مطالب درسی است. در این روش شما مطالب را میخوانید بعد ازدرك حقیقی آنها نكات مهم را به زبان خودتان و به صورت كلیدی یادداشتمیكنید و سپس كلمات كلیدی را به روی طرح شبكهای مغزمینویسد (در واقع نوشتههای خود را به بهترین شكل ممكنسازماندهی میكنید و نكات اصلی و فرعی را مشخص میكنید) تا دردفعات بعد به جای دوبارهخوانی كتاب، فقط به طرح شبكهای مراجعهكرده و با دیدن كلمات كلیدی نوشته شده به روی طرح شبكهای مغز، آنهارا خیلی سریع مرور كنید. این روش درصد موفقیت تحصیلی شما را تا حدود بسیارزیادی افزایش میدهد و درس خواندن را بسیار آسان میكند و بازدهمطالعه را افزایش میدهد.
در اینجا به اختصار روش مناسب برای خلاصهبرداری و مطالعه درسهای مختلف را مطرح میكنیم:
1) خلاصهنویسی درسهای فرمولی و قاعدهدار
الف -درسهای شاخه ریاضیات (آمار، ریاضیات جدید، جبر و احتمال، ریاضیاتگسسته، حسابان، ریاضیات، حساب دیفرانسیل، هندسه و هندسه تحلیلی و...)فیزیك و شیمی، منطق، گرامر انگلیسی، قواعد عربی، دستور زبان فارسی و آییننگارش، اقتصاد، آرایههای ادبی، عروض و قافیه در این گروه جایمیگیرند.
ب -خلاصه این درسها، از طریق یادداشت فرمولها و قواعد، رسمنمودارهای لازم و طبقهبندی دقیق اجزای هر مبحث فراهم میآید.
برای هر مورد دستكم دو نمونه بهعنوان مثال ثبت میگردد.ضمنا، چون اغلب قواعد، گاهی به وسیله موارد استثنایی و تبصرهها نقضمیشود، این نكات خلاف قاعده نیز باید یادداشت و آموخته شود. درواقع، اهمیت استثناها از قواعد خیلی بیشتر است و عموما، سوالات مهم واساسی در امتحانات و كنكور دانشگاهها از میان این مطالب استخراجمیگردد.
در درسهای همگروه ریاضیات، توجه به این نكته ضروری است كه تواناییحل مسایل با توانایی تستزنی خیلی تفاوت دارد و مورد دوم بسیاردشوارتر و مستلزم تمرین و تكرار فراوان است.
ج -درسهای این گروه را همه روزه در برنامه درسی آموزشگاه و خانهبگنجانید و پیوسته در رفع ابهامات خود در كوتاهترین زمان اقدامكنید.
بهترین زمان برای مطالعه و انجام تكالیف و تمرینها دراین درسها، وقتی است كه شب استراحت و خواب كافی كرده باشید، یعنیصبحها از ساعت 5 تا 6:30 و عصرها از ساعت 3 تا 7. هرگز این امر رابه شب و قبل از خواب موكول نكنید، زیرا در آن زمان ذهن و مغز شما آمادگی،كارآیی و بازدهی لازم را برای مطالعه دروس قاعدهدار ندارد.
2) خلاصهنویسی درسهای تشریحی و گسترده (حفظ كردنی)
الف -درسهایی از قبیل بینشاسلامی، معارف، تاریخ، تاریخشناسی،جغرافیا (در همه گرایشها) تاریخ ادبیات، جامعهشناسی، مطالعاتاجتماعی، علوم اجتماعی، روانشناسی، فلسفه، زیستشناسی گیاهی وجانوری، زمینشناسی، ادبیات (بخشهای مربوط به قالبها وشیوههای نویسندگی) زبانشناسی و شیمی (بخشهای تعریفی وتشریحی) جزو این گروه هستند.
ب -میباید كل هر فصل یا گفتار را با دقت بخوانید و مطالب اساسی و مهمرا به شكلی برجسته مشخص سازید (به وسیله ماژیكهای فسفری) آنگاه نكاتمشخص شده را در یك دفتر جداگانه یادداشت كنید. در واقع، اگر بتوانید هر 10صفحه مطلب را تقریبا در یك صفحه خلاصه كنید به هدف خودرسیدهاید.
ج -بهترین زمان برای مطالعه، یادگیری و خلاصهبرداری درسهای اینگروه، شب از ساعت 9 تا 12 میباشد، زیرا ذهن و مغز شما در این ساعاتآمادگی حفظ و تجزیه و تحلیل درسهای حفظی را دارد و حتی، در خواب هماین مطالب، بهطور ناخودآگاه، مرور میشود هرگز مطالعه ایندرسها را به صبح زود یا عصر موكول نكنید، چون انرژی مغز تلفمیگردد و بازدهی مناسب ندارد.
د -در روزهای تعطیل، از ساعت 9 تا 12 صبح هم میتوانید به این دروسبپردازید. بعد از مطالعه مباحث این گروه استراحت و خواب به اندازه مناسبضروری است.
3) خلاصهنویسی و یادگیری لغات و اصطلاحات كلیدی و دشوار
الف -درسهایی نظیر زبان انگلیسی، زبان عربی و ادبیات فارسی، بدون تسلط برلغات و اصطلاحات اساسی، قابل فهم و یادگیری نیستند. حتی در برخی ازدرسهای علوم پایه و علوم انسانی بهویژه، فیزیك، شیمی، آمار،روانشناسی و مطالعات اجتماعی و اقتصادی، اصطلاحات خاصی وجود دارد كه فهمآنها پیشنیاز و زیربنای درك مطالب كلیتر آن درسهاست.
ب -باید واژهها و اصطلاحات مورد نظر كه نقش ریشهای در هر بحثدارند، شناسایی و در یك دفتر جیبی گردآوری شوند. علاوه بر این، لغات چندمعنایی، متضادها، مترادفها و آنهایی كه ارزش املایی و نگارشی خاصیدارند، به همراه لغات متشابه، افعال بیقاعده و درست و غلطهاینگارشی از داخل متن درسها، توضیحات آخر هر درس، پاورقیها،بخشهای واژهنامه و دایرهالمعارف آخر كتابهااستخراج و در آن دفتر ثبت گردد. باید توجه داشت كه گاه، یك كلمه ناتركیبیا اصطلاح در خارج از متن یك معنی و در داخل متن معنای دیگریمییابد. این موارد هم دقیقا باید یادداشت شود. این دفتر جیبی راباید همواره، همراه خود داشته باشید و در هر فرصت مناسب (حتی زنگهایتفریح، در طی مسیر خانه و دبیرستان، كوتاهترین زمانها) از آناستفاده كنید، آنها را مطالعه كنید و بهخاطر بسپارید.
استفادهاز نوارهای صوتی و تصویری و CDهای آموزشی برای تقویت مكالمه و ترجمه دردرسهای انگلیسی و عربی، امری الزامی و اجتنابناپذیر است.همچنین، تهیه داستانها و مطالب كوتاه به این دو زبان، قدرت یادگیری،درك مطلب و توانایی ترجمه را در شما افزایش میدهد. سخن گفتن بادوستان یا كسانی كه اهل این زبانها هستند و گوش دادن به اخبار وبرنامههایی كه از طریق رادیوها و تلویزیونهای ایران و جهان،به زبان عربی و انگلیسی پخش میشود نیز كمك شایانی به تسلط شما برزبانهای دیگر خواهد كرد.
ج -برای بهخاطر سپردن و درك مفاهیم زبان و ادبیات فارسی هم، بهترینكار، مطالعه مستمر كتب غیردرسی، داستانها، اشعار زیبا، نشریاتاست. ضمنا، عادت دادن خود به نویسندگی، سبب لذت بردن بیشتر ازآموختهها و كاربرد مفید آنهاست.
4) یادگیری بخشهای مهم درك مطلب، نمودارها، پاورقیها، جداول و توضیحات زیر تصاویر هر درس
الف -این موارد نیز باید با رنگهای چشمگیر و برجسته (به وسیلهماژیكهای فسفری) جدا گردد. آوردن مطالب این گروه در دفترخلاصهنویسی، دشوار و وقتگیر است و نیازی به این كار نیست. درزمان مطالعه برای امتحان یا تستزدن، كلیه مطالب یاد شده را از رویكتابها بخوانید و یاد بگیرید.
ب -لازم به ذكر است كه در اغلب آزمونهای سراسری، گاه تا یكسومسوالات از این بخشهای به ظاهر كم اهمیت میآیند. از نظر طراحانسوال و برنامهریزان آزمون سراسری تمام مطالبی كه در گروه بالامیگنجد به همراه دایرهالمعارفهای پایان برخیكتابها و مطالبی كه تحت عنوان مطالعه آزاد یا اختیاری میآید،جزو درس است و باید از آنها سوال طرح شود.
5) تهیه جدول برای برخی مطالب فرار
یك روش مفید، علمی و اصولی برای یادگیری مكتبهای ادبی، سبكهایادبی، انواع ادبی، وزن و قالب شعری و تاریخ ادبیات ابتدای هر درس، تهیهجدولهای جداگانه است كه در هر ستون آن یك بخش از مطلب آورده شود؛عنوان: تاریخچه، پدیدآورندگان، تكاملدهندگان، تعریف، نام آثار،موضوع آثار، سبك آثار و ذكر نمونههای لازم
برچسب:
نویسنده: علیزاده